Leestijd: 8 minuten

Zelfzorg is maatwerk

Hoe zorg je voor jezelf in een leven waarin alles voorbijraast? In een wereld vol afleiding en drukte?

Hoe neem je de ruimte om jezelf te geven wat je nodig hebt en hoe weet je eigenlijk wát je nodig hebt? Want juist als je het heel druk hebt, neem je niet de tijd om voor jezelf te zorgen. Je hebt eerder de neiging om het tegenovergestelde te doen door voorrang te geven aan ‘belangrijke’ dingen. Je lunchpauze te skippen en te eten bij je computer. Die borrelafspraak met een vriendin afzeggen omdat je moe bent.

Het is nooit te laat om aan zelfzorg te doen maar het mooiste zou zijn als je in alle hectiek steeds tussendoor de tijd neemt om tot rust te komen en op te laden. Zo voorkom je dat je helemaal aan jezelf voorbijgaat en alle energie langzaam uit je verdwijnt.

Zelfzorg bestaat voor mij uit twee elementen:

Voorkomen dat je uit balans raakt
Een gezonde leefstijl om te zorgen dat je lekker in je vel zit. Om veerkrachtig te zijn, zodat je de tegenslagen die nu eenmaal bij het leven horen, kunt incasseren en snel weer overeind krabbelt. Als je weerbaar bent, kun je makkelijker meebewegen bij veranderingen en ben je meer bestand tegen stress, conflicten en tegenslagen.

Terug in balans komen
Als je je niet opgewassen voelt tegen de gebeurtenissen in je leven, kost dat veel energie. Vaak vreet het ook aan je zelfvertrouwen, ben je ontevreden en ervaar je hierdoor stress. Bij zelfzorg hoort ook dat je weet hoe je jezelf verzorgt als je tóch uit balans bent geraakt. Weten waar je behoefte aan hebt zodat je je weer weerbaar voelt. Doen wat nodig is om niet dieper weg te zakken. Veerkracht opbouwen door zelfonderzoek te doen.

In contact met jezelf

Aan de basis staat, dat je in contact staat met jezelf. Dat je weet hoe je je voelt en dat je je er bewust van bent wanneer je lichaam signalen geeft dat je beter voor jezelf moet zorgen.
Dit klinkt allemaal heel logisch maar vergis je niet. Hoe vaak neem jij een paracetamolletje als je hoofdpijn voelt opkomen? Op zich niets mis mee. Misschien heb je te weinig frisse lucht gehad of te weinig geslapen. Fijn als het dan helpt.
Maar krijg je structureel hoofdpijn als je iets spannends moet doen? Heb je langere tijd pijn in je nek omdat je je zorgen maakt en gespannen bent? Dan is dit een signaal waar je naar moet luisteren in plaats van onderdrukken of negeren. De lijst van stress gerelateerde klachten is lang en gevarieerd. Daardoor wordt vaak de link niet gelegd met langdurige stress.

Zelf heb ik jarenlang last gehad van heftige pijn in mijn nek en schouders. Ik dácht dat ik naar mijn lichaam luisterde door naar de fysio te gaan, oefeningen te doen en spierontspanners te slikken. En van Tramadol word je trouwens behoorlijk relaxed 😉.

Uiteindelijk dacht ik dat de pijn gewoon bij mij hoorde en ging ik stug door. Ik dacht dat ik alles al deed wat mogelijk was.


Die pijn probeerde mij te vertellen dat ik moest stoppen met de manier waarop ik werkte! Gedisciplineerd, altijd 100% geven, kritisch op mezelf en zonder pauzes achter de computer creatief zitten zijn.


 

Achteraf deed ik vooral aan symptoombestrijding. Het ging helemaal niet om die pijn. Die pijn probeerde mij te vertellen dat ik moest stoppen met de manier waarop ik werkte! Gedisciplineerd, altijd 100% geven, kritisch op mezelf en zonder pauzes achter de computer creatief zitten zijn.

Ik kan je zeggen dat ik me niet beter ging voelen. De spanning in mijn lijf werd alleen maar groter. Ik ging vreselijk over mijn eigen grenzen heen. En pijn kost bákken energie. Dus die batterij ging uiteindelijk leeg. 100% leeg. The rest is history.

Had ik dat kunnen voorkomen? Ik denk het niet. Simpelweg omdat doorzetten, volhouden en me verantwoordelijk voelen, bij mijn persoonlijkheidsstructuur horen. En als je eenmaal (onbewust) het pad van negeren hebt gekozen, is het lastig om weer om te draaien. Maar met de (zelf)kennis en ervaring van nu, zou het echt niet meer zo lopen.
Ik weet dat ik wat gevoeliger ben voor ‘aanpassingsstoornissen’ dan gemiddeld.

Maar ik weet nu ook wat zelfzorg is. Wat ik moet doen als mijn lichaam voelt als een centrifuge die op duizend toeren draait. Als ik snel/steeds overprikkeld ben. Of – ik ben er niet trots op, maar wel goed in – als ik snel in tranen uitbarst.

Oké, maar wat is dat dan, een gezonde leefstijl?

Een gezonde leefstijl bestaat uit meer dan gezonde voeding, voldoende slaap, genoeg beweging en matig zijn met alcohol. Dat zijn inkoppertjes die iedereen wel kent en die evengoed vaak nog lastig zijn om ‘vol te houden’. Welke leefstijl voor jou goed is, is iets wat je zelf moet onderzoeken, want zelfzorg is maatwerk en gaat nog een stapje verder.

Om je bewust te worden van hoe jij in het leven staat, werk ik met de vragenlijsten van Mijn Positieve Gezondheid.
Positieve Gezondheid is opgezet na onderzoeken door onderzoekster en huisarts Machteld Huber. Zij vroeg ruim 2.000 mensen wat zij verstaan onder ‘gezondheid’.
En wat bleek? Als je doorvraagt, vinden mensen niet alleen hun fysieke gezondheid, maar vooral een betekenisvol leven belangrijk.
“Gezondheid is breder dan de afwezigheid van ziekte en klachten. Elementen als veerkracht, zingeving en zelfmanagement staan steeds meer centraal, ” zegt Machteld Huber.

Dit sluit helemaal aan bij de gesprekken die ik heb met mensen die een burn-out hebben gehad. In eerste instantie ben je vooral bezig met het bestrijden van lichamelijke klachten. Maar na zelfonderzoek, komt vaak ook het gebrek aan zingeving aan het licht.

Positieve gezondheid spinnenweb

Foto: Mijn positieve gezondheid

Positieve Gezondheid omvat 6 dimensies die mensen alle 6 even belangrijk vinden.

De 6 dimensies van Positieve Gezondheid zijn:

  1. Lichaamsfuncties (klachten, pijn, fitheid, conditie)
    Voel ik me gezond en fit? 
    .
  2. Dagelijks functioneren (grenzen stellen, zorgen voor jezelf, hulp kunnen vragen)
    Kan ik goed voor mezelf zorgen?
    .
  3. Sociale contacten/familie (samen dingen doen, steun krijgen, erbij horen)
    Heb ik goed en genoeg contact met andere mensen?
    .
  4. Kwaliteit van leven (genieten, gelukkig zijn, balans, veilig voelen)
    Geniet ik van mijn leven? Voel ik me veilig?
    .
  5. Mentaal welbevinden (concentratie, jezelf accepteren, omgaan met verandering, gevoel van controle)
    Ben ik meestal opgewekt, zit ik lekker in mijn vel?
    .
  6. Zingeving (blijven leren, zinvol leven, dankbaarheid, vertrouwen hebben)
    Heb ik vertrouwen in mijn toekomst?

Door vragen te beantwoorden en punten toe te kennen aan bepaalde levensgebieden, wordt zichtbaar hoe je je nu voelt ten opzichte van hoe je je wil voelen.

De test bestaat uit 42 vragen en na afloop krijg je een overzicht van jouw persoonlijke score. Je antwoorden brengt jouw Positieve Gezondheid in kaart door middel van een spinnenwebmodel.

Deze korte video laat zien hoe het werkt:

‘Je ziet dat alle zes de levensgebieden samen belangrijk zijn en ook invloed op elkaar hebben. De ene keer scoor je wat lager op het ene gebied, en over een paar weken ergens anders. Misschien vind je een van de levensgebieden helemaal niet zo belangrijk. Dat zal steeds veranderen als er een belangrijke gebeurtenis plaatsvindt en ook je leeftijd speelt daarbij een rol. 

De tool maakt heel inzichtelijk waar jouw behoeften liggen op het moment van invullen. Het is dus geen tool waarmee de behandelaar een label plakt, maar juist een manier om zelf de regie te nemen.  Het accent ligt niet op ziekte maar op jou zelf, hoe jij ‘gezondheid’ beleeft, je veerkracht en wat jouw leven zinvol maakt. 

Wil je de test zelf uitproberen? Dan kan hier: Test Mijn Positieve Gezondheid.

Lees ook:
Zelfzorg: hoe pak je het aan?
Wat je moet weten over stress en herstel: zo werken de 3 emotieregulatiesystemen

 

 

Rust, zelfvertrouwen, plezier

Lotty Rothuizen


Schrijfster, coach en buitenmens.

Ik doe waar ik goed in ben en waar ik blij van word en waar ik anderen mee help. Schrijven, wandelen, coachen. Los van elkaar of in verschillende combinaties. Het werkt!

So many ways to say hello!


06- 13 59 30 44 | [email protected] | Padakker 36, 4824SR, Breda

BTW-id: NL001649116B96 | KvK 20169938

 Algemene Voorwaarden | rek.nr: NL55ABNA0831823070